विराटनगर । केही दिनयता सामान्य देखिएको मौसमले फेरि जोखिमको संकेत दिएपछि मोरङ र सुनसरी प्रशासनले जिल्लाका जोखिमयुक्त क्षेत्रमा उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। असोज ९ गते शुक्रबारदेखि ११ गते आइतबारसम्म मेघगर्जन, चट्याङ र हावाहुरीसहित भारीदेखि धेरै भारी वर्षाको सम्भावना देखिएपछि दुवै जिल्लाका प्रशासन सम्भावित विपद्को पूर्वतयारीमा जुटेका छन्।
भारी वर्षा भए खोला–नदीको बहाव अचानक बढ्ने, बस्ती डुबानमा पर्ने, सडक कटान हुने तथा पहिरो र गेग्रान बहावको जोखिम बढ्ने प्रशासनको आकलन छ। तराईका मोरङ र सुनसरीमा विशेषगरी नदी तथा खोला किनार, होचा भूभाग र विगतमा डुबान हुँदै आएका बस्तीमा बढी जोखिम देखिएको छ।
मोरङका निमित्त प्रमुख जिल्ला अधिकारी पवनराज कोइरालाले जारी गरेको सूचनामार्फत नदी तथा खोला किनार, पहिरोको जोखिम भएका क्षेत्र, भिरालो जमिन र डुबान हुन सक्ने स्थानमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।
प्रशासनले जोखिमको संकेत देखिएपछि मात्रै होइन, जोखिम बढ्नुअघि नै सुरक्षित स्थानतर्फ जान नागरिकलाई आग्रह गरेको छ। स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र स्वयंसेवकलाई समेत आवश्यक पूर्वतयारीसहित तयारी अवस्थामा रहन भनिएको छ।
रातिको यात्रा जोखिमपूर्ण
भारी वर्षाको समयमा सडक तथा हवाई यातायात प्रभावित हुन सक्ने भएकाले प्रशासनले अत्यावश्यक अवस्थाबाहेक लामो दूरीको यात्रा नगर्न आग्रह गरेको छ। विशेषगरी रातिको समयमा यात्रा नगर्न र यात्रा गर्नैपर्ने अवस्था आएमा सडक तथा मौसमको पछिल्लो अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्र हिँड्न अनुरोध गरिएको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले पनि भारी वर्षाका कारण बाढी, पहिरो, गेग्रान बहाव तथा तराई क्षेत्रमा डुबानको जोखिम बढ्न सक्ने भन्दै राति र लामो दूरीको यात्रा नगर्न आग्रह गरेको छ।
‘पहिले सूचना, त्यसपछि उद्धार’को तयारी
सम्भावित विपद्को अवस्थामा उद्धारका लागि तयारी अवस्थामा रहन स्थानीय प्रशासनले स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय, स्वयंसेवक तथा अन्य सरोकारवाला निकायलाई आग्रह गरेको छ। जोखिममा रहेका नागरिकलाई आवश्यकता अनुसार समयमै सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्ने व्यवस्था मिलाउनसमेत भनिएको छ।
मोरङ र सुनसरीमा नदी तथा खोलाको बहाव बढेमा तटीय क्षेत्रका बस्ती प्रभावित हुन सक्ने भएकाले स्थानीय तहले आफ्ना जोखिमयुक्त क्षेत्र पहिचान गरी सूचना प्रवाह र उद्धारको तयारी चुस्त राख्नुपर्ने देखिएको छ।
घरभित्र पनि पूर्वतयारी आवश्यक
प्रशासनले नागरिकलाई पशुचौपाया, खाद्यान्न, औषधि, महत्वपूर्ण कागजात तथा अन्य अत्यावश्यक सामग्री सुरक्षित स्थानमा राख्न आग्रह गरेको छ। बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, अपांगता भएका व्यक्ति, गर्भवती तथा बिरामीको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिन पनि अनुरोध गरिएको छ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले वर्षा तथा बाढीसम्बन्धी अद्यावधिक सूचना नियमित रूपमा सार्वजनिक गरिरहेको छ। विभागको वर्षा निगरानी प्रणालीले निश्चित अवधिमा वर्षाको मात्रा उच्च हुँदा स्थानीय क्षेत्रमा बाढीको बहाव र पहिरोको सम्भावित जोखिमतर्फ संकेत गर्ने गरेको छ।
त्यसैले प्रशासनले सामाजिक सञ्जालमा फैलिने अपुष्ट सूचनाभन्दा जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, स्थानीय प्रशासन, स्थानीय तह र सुरक्षा निकायबाट जारी हुने आधिकारिक सूचना मात्र आधार बनाउन आग्रह गरेको छ।
अहिलेको मुख्य चुनौती वर्षा आउनु मात्र होइन, वर्षासँगै आउने आकस्मिक बाढी, डुबान र सडक अवरोधलाई समयमै पहिचान गर्नु हो। त्यसका लागि जोखिममा रहेका बस्तीलाई पूर्वसूचना दिने, सुरक्षित स्थान पहिचान गर्ने र आवश्यक परे तत्काल स्थानान्तरण गर्ने तयारीलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्ने प्रशासनको जोड छ।
