एजेन्सी सारांश
अमेरिकी स्वास्थ्यमन्त्री रोबर्ट एफ। केनेडी जूनियरले फाइभजी टावर र मोबाइल फोन विकिरणबारे चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
स्वास्थ्य मन्त्रालयले मोबाइल फोन विकिरणमा नयाँ अध्ययन सुरु गरेको छ, तर वैज्ञानिकहरूले विकिरणको असरबारे पहिले नै जाँचिसकेका छन्।
विश्व स्वास्थ्य संगठनले मोबाइल फोन प्रयोग र मस्तिष्क क्यान्सरबीच सम्बन्ध नभेटेको जनाएको छ, तर केही अध्ययनले विकिरण र क्यान्सरबीच सम्बन्ध देखाएको छ।
काठमाडौँ । धेरै वर्षदेखि मोबाइल फोनको विकिरणसम्बन्धी डर र चिन्ताहरू इन्टरनेटको केही कुनामा सीमित थिए, तर यो हप्ता यो मुद्दा अमेरिकी संघीय सरकारभित्र ध्यानको केन्द्रमा पुगेको छ ।
अमेरिकी स्वास्थ्यमन्त्री रोबर्ट एफ। केनेडी जूनियरले सार्वजनिक रूपमा फाइभजी टावरहरू र मोबाइल फोन विकिरणको बारेमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक विकिरणले क्यान्सर, ट्युमर र डीएनएमा क्षतिसहित गम्भीर स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढाउन सक्ने उनले भनेका छन् ।
अमेरिकी स्वास्थ्य मन्त्रालयले मोबाइल फोन विकिरणमा नयाँ अध्ययन सुरु गरेको समयमा स्वास्थ्यमन्त्रीको यो बयान आएको हो । वैज्ञानिकहरूले पहिले नै विकिरणको असरलाई राम्ररी जाँचिसकेको मान्छन् । यस्तोमा केनेडी जुनियरको पछिल्लो अभिव्यक्तिले यसबारे पुनः बहस चर्काउने ठानिएको छ ।
यूएसए टुडेसँगको एक विशेष अन्तर्वार्तामा केनेडी जूनियरले मोबाइल विकिरणको बारेमा आफ्नो चिन्ता केवल अनुमान वा डरमा आधारित नरहेको प्रस्ट पारेका छन् । ‘सामान्यतया विद्युत् चुम्बकीय विकिरण एक प्रमुख स्वास्थ्य चिन्ता हो,’ उनले भनेका छन् ।
विशेषगरी टावरहरूको बारेमा सोध्दा उनले स्पष्ट रूपमा आफू यसबारे धेरै चिन्तित भएको बताए ।
युएसए टुडेको ‘एक्स्टमिली नर्मल’ शृङ्खलामा बोल्दै केनेडीले आफ्नो दृष्टिकोणलाई समर्थन गर्ने व्यापक वैज्ञानिक प्रमाणहरू रहेको दाबी पनि गरे । उनका अनुसार क्यान्सर, ट्युमर वृद्धि र डीएनए क्षतिसहित इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक विकिरणको हानिकारक प्रभावहरू देखाउने १० हजारभन्दा बढी अध्ययन छन् ।
पहिले स्वास्थ्य मन्त्रालयले ‘मेक अमेरिका हेल्दी अगेन’ अभियानको हिस्साको रूपमा विद्यालयहरूमा मोबाइल फोनको प्रयोग सीमित गर्ने भनेको थियो । २२ अमेरिकी राज्यका विद्यालयहरूमा मोबाइल फोन प्रतिबन्ध लगाइएको छ । यद्यपि, यी नीतिहरू बालबालिकालाई विकिरणबाट जोगाउन होइन, बरु सामाजिक सञ्जाल, साइबरबुलिङ र निरन्तर अनलाइन रहने बानीको मानसिक स्वास्थ्य प्रभावलाई कम गर्न डिजाइन गरिएको हो ।
२०२४ सेप्टेम्बरमा विश्व स्वास्थ्य संगठनले वातावरण इन्टरनेशनल जर्नलमा एक व्यापक समीक्षा प्रकाशित गर्यो । नौ देशका विज्ञहरूले यसमा १९९४ देखि २०२२ सम्म गरिएका ६३ अध्ययनको विश्लेषण गरेका थिए ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार अनुसन्धानकर्ताहरूले मोबाइल फोनको प्रयोग र मस्तिष्क क्यान्सर बिच कुनै सम्बन्ध फेला पारेनन् । यो निष्कर्ष अघिल्ला विश्वव्यापी अध्ययनहरूसँग मेल खान्छ । २०११ मा, विश्व स्वास्थ्य संगठनसम्बद्ध अन्तर्राष्ट्रिय एजेन्सी फर रिसर्च अन क्यान्सरले रेडियोफ्रिक्वेन्सी तरंगहरूलाई ‘मानिसहरूका लागि सम्भवतः क्यान्सरजन्य’ भनेको थियो । तर यसले कुनै प्रत्यक्ष कारण र प्रभाव सम्बन्ध पुष्टि गरेको थिएन । त्यस समयमा यस श्रेणीमा अचार, तरकारी र कफीजस्ता वस्तुहरू समावेश थिए ।
प्रयोगशालामा मुसाहरूमा गरिएका केही अध्ययनले रेडियोफ्रिक्वेन्सी विकिरण र क्यान्सर बिचको सम्भावित सम्बन्ध देखाएको छ । यद्यपि, यी निष्कर्ष मानिसहरूमा प्रत्यक्ष रूपमा लागु गर्न नसकिने वैज्ञानिकहरू बताउँछन् ।
मोबाइल फोनको विकिरणलाई क्यान्सरसँग जोड्ने कुनै ठोस र स्पष्ट प्रमाण नभएकोमा हाल वैज्ञानिक सहमत छन् । यद्यपि, नयाँ अध्ययनहरू र परिवर्तनशील सरकारी अडानले बहसलाई पुनः चर्काएको छ ।
